مقابله با مسائل شوري

5-1 انتخاب محصول :

مقاومت گونه هاي گياهي در مقابل مقدار كل نمك ويونهاي مخصوص متفاوت است همچنين ممكن است محصولات در يك مرحله از رويش مقاومت بيشتري از خود نشان داده ودر مرحله ديگر حساس باشند معمولا گياهان بيشترين حساسيت به شوري را هنگام جوانه زدن يا درابتداي رشدنهال نشان مي دهند . همچنين بعضي از محصولات زراعي مانند برنج در موقع گل دادن وتوليد دانه حساس مي باشند به طور كلي گياهاني كه استقرار كامل دارند نسبت به آنهايي كه به طور كامل مستقر نشده اند بردباري بيشتري ازخود نشان مي دهند بنابراين در مناطق شور انتخاب نوع كشت يك تصميم مديريتي مهم محسوب مي شود .

5-2 استقرار محصول :

با توجه به اينكه بسيار از گونه هاي گياهي درهنگام رويش دانه يا در ابتداي رشد ونمو نهال بيشترين حساسيت را در برابر شوري نشان مي دهند وهمچنين با درنظر گرفتن مسئله مهاجرت يونها به منطقه ريشه پس از آبياري .

شيوه هاي زراعي و مديريتي خاص در جهت بالا بردن استقرار پايه توصيه شده

است .

الف – آبياري ملايم روزانه بعد از بذر افشاني با سيستم ابياري باراني تا زمان  استقرار كامل پايه ها و سپس آبياري نشتي و يا ديگر شيوه هاي آبياري در صورتيكه حفظ سيستم باران مصنوعي وجود داشته باشد مي توان پس از استقرار كامل گياه به تدريج زمان بين دفعات ابياري را افزايش داد و يا مدت را كاهش داد .  

ب – نمك زدائي از سطح خاك بوسيله آبشويي كه بايد قبل از كاشت وبه منظور استقرار نهال پيش از آنكه نمكها بتوانند به اندازه كافي انباشته شده ودر جوانه زدن دخالت كنندويا به نهال صدمه بزنند انجام شود اين عمل هميشه موفقيت آميز نيست .

زيرا اگر تبخير زياد صورت گيرد آب فورا به سطح خاك كشيده شده بخار مي‌شود ونمك را باقي مي گذارد .

ج – بستر محل بذر پاشي به صورتي باشد كه نمك در لبه هاي فوقاني مرزها انباشته شود وكاشت دانه هادر پهلوي پشته ( تيغه ) يعني كف شيار وراس پشته صورت گيرد به طور كلي بهترين حالت براي استقرار پايه ها و رشد آنها آبياري قطره‌اي است .

5-3 لزوم خاكشويي :

در صورتيكه تجمع نمك در منطقه ريشه به نزديكي سطح بردباري گياهان مقاوم

برسد ويا آب آبياري داراي Ec بالاتر از 5/1 ميلي موهس برسانتي متر باشد خاك شويي ضروريست .

5-4 زهكشي :

شوري هاي حاصل از بالا بودن سطح ايستايي را اغلب مي توان به كار بردن مقدار آب كمتر يا زهكشي مناسب از بين برد ويا كاهش داد در خاكهاي شني كه ظرفيت آب  كم دارند براثر حل شدن مقداري نمك درمحصول خاك فشار اسمزي بسيار بالايي ايجاد مي شود حال آنكه همين تراكم نمك در خاكهاي با بافت ريزتر و ظرفيت آب زياد تر فقط باعث ايجاد فشار اسمزي ملايمي خواهد شد كه براي گياه ضرري ندارد .

گياهان مقاوم به تنش شوري

بعضي ازگياهان توانايي رشد 1 در زيستگاههايي باغلظت بالاي نمك را دارا مي باشند وعلاوه بر آ‎ن باعث بيابانزدايي وتثبيت شن نيز مي گردند كه نمونه هايي از عبارتند از :

1-            اسكنبيل                Cailigonum.l 

2-            گز                                 Tamarix. l

3-            تاغ                                 Haloxydon SPP

4-            خارشتر                            Alhagi Camelovum

5-            اتراپيلكس              Atriplex  Salicornia

6-1 اسكنبيل :

ORDO : Onales

FAMILY = POLYGONACEAE

GENUS : GALLIGONUM

الف ) گونه اي اسكمبيل گياه پايا ، چوبي ، درختچه هاي كوچك با ارتفاع 5/1 الي 2 متر بدون كرك سبزمات ايستاده و داراي انشعابات فراوان مي باشد ساقه كه قطر آن 20-27 ميلي متر غالبا متعدد ، داراي پوست خاكستري يامتمايل ، به سفيد ايستاده با شاخه هاي محكم ، بدون كرك ، سبزمات ، طويل ونازك ، پيچ وتابدار ، با شيارهاي طولي ، شاخكها طويل ، نازك ورشته اي و آويخته سبز و بند بندي برگ ، بسيار كوچك ، سفيد فام ، محوري ، با بساك هاي قرمز رنگ ميوه قرمز فام وغالبا رنگ پريده ، بيضي باريك با انتهاي باريك شده با ابعاد 5-3×8-6 ميليمتر ، پوشيده ازتاركركهاي بلند وفرم ، در پائين پهن و سپس منتهي به انشعابات سه بار دو شاخه اي.

موسم گل : ارديبهشت

انتشار جغرافيائي بخش مركزي : كوير اطراف كاشان ، جنوب شرقي ، بلوچستان ، شرق دشت لوت.

ب ) گونه اي اسكمبيل ، پوك گياه پايا ، چوبي يا شاخه هاي فراوان ، بند بندي ، منشعب و شامل شاخكهاي بسيار نازك و فرم غلاف بندها ( اوكرا ) غشائي وتقريبا دولبه ساقه : بطول 200 سانتيمتر ، فاقد كرك ، سبز مات ، با انشعابات طويل نازك و شيار دار ، حامل شاخكهاي بسيار نازك و دراز.

برگ : بسيار كوچك ( گياه باظاهر فاقد برگ )

گل : سفيد فام بسيار كوچك ، شامل دمگل معضل دار و پوشش بسيار مقدماتي و گلبرگ مانند ، با 5 تقسيم تخت و گسترده پرچمها به تعداد  16-10 عدد ، در پايه بهم پيوسته تخمدان چهارگوش و شامل چهار فرورفتگي ، ميوه بصورت فندقه بيضوي و باريك شده در بخش راسي ، پوشيده از 8 رديف تارهاي حمائي قرمز ( در پائين پهن و متصل بهم ) يا سه بار تقسيم شده در انتها .

موسم گل : اسفند ، فروردين

انتشار جغرافيائي جنوب ، جنوب شرقي ، بلوچستان

ج ) گونه اي اسكمبيل گياه پايا ، درختچه اي چوبي شده ، بسيار منشعب ، شاخه  هاي مسن سفيد  رنگ وغالبا معوج ، شاخها باريك وسبز رنگ

برگ : درفشي ، در حد غلاف معضل دار ، بي دوام و زودريز .

گل : كوچك متمايل به سفيد ، گلپوش چرخي ، گلبرگ مانند و بدون رشد در ميوه داراي بساكهاي زرد تخمدان چهار پهلو و داراي 4 شيار .

ميوه : فندقه داراي باله غشايي قرمز ، تخم مريخي شكل ، تخت ، همقد با خانه هاي تخمدان ، داراي رگه هاي متعدد عرضي تقريبا برجسته ، درحاشيه داراي گلبرگهاي عرضي برجسته ودندانه هاي ظريف .

موسم گل : خرداد –تير

انتشار جغرافيائي شمال ، رودبار ، رحمت آباد بين رودبار و گنجه در دره رودخانه سفيد ، بخش مركزي انارك نزديك يزد .

6-2      گز

در ابتدا خصوصيات تيره گز را به صورت خلاصه مي آوريم .

گياهان علفي ، بوته اي ، درختچه اي ويا درختي برگها متناوب ، ساده بدون گوشوارك گلها منظم ، غالبا نر ماده ويا بندرت تك جنسي و گياه دو پايه ، گلپوش متشكل از دو رديف ، كاسه گل و جام گل 4 تايي ويا 5 تايي و گلبرگ پر چمها به تعداد 5تا 10 ويا زياد ميله هاي پرچم جدا يا نيم پيوسته وياته پيوسته در دسته هاي 5تايي بساك 2 حجره اي و شكوفا با شيار طولي تخمدان فوقاني خامه 3تا 5 تايي ميوه كپسول وشكوفا با 3تا 5 شكاف .

دانه كشيده وباريك ، پوشيده از كرك هاي بلند ويا بدون كرك ودر انتها متصل به دسته كرك فرچه مانند مي باشد .

كه گلها در گونه هاي مختلف اين گياه متفاوت مي باشند كه در گونه گز ( TAMARIX) ميله هاي پرچم كاملا آزاد كركهاي فرچه مانند بدون پايك به نوك دانه متصل مي گردند . 

ادامه مقاله....