-10-غذاي پرواري :

در اين نوع غذا ، ميزان پروتئين بازهم كاهش مي‌ يابد و از غذاي رشد كمتر است و ذرات آن به صورت حبه اي (پلت) هستند . در اين غذا ، درصد رشته هاي گياهي (فيبر) افزايش يافته و قطر ذرات نيز بيشتر شده است . اين غذا رباي ماهيان 20 گرمي‌تا زمان برداشت ، يا 350 گرمي‌ به كار مي‌رود . اندازه ذرات غذايي 3-4 ميلي متر است .

اين خوراك در دو اندازه توليد مي‌شود :

خوراك پرواري شماره يك يك : براي تغذيه ماهيهاي 20-100 گرمي ‌.

خوراك پرواري شماره دو : براي تغذيه ماهيهاي 100 گرمي‌تا وزن بازاري(350گرمي)

     تناسب بين اندازه غذا و اندازه (سايز) ماهي :

به طور كلي غذاهاييكه براي تغذيه قزل آلاهاي پرورشي در استخر استفاده مي‌كنيم ، بر اساس مقدار رطوبت و نوع مواد تشكيل دهنده ، شامل سه نوع است :

غذاي خشك ، غذاي مرطوب ، غذاي تر .

1-11-غذاي خشك :

شامل مخلوط ساده اي از اجزاي خشك است كه اگر آنها را به صورت فشرده و به صورت حبه اي در آوريم ، آن را پلت مي‌ناميم كه در اندازه هاي متفاوت توليد مي‌شوند كه ريزترين اندازه آن مربوط به غذاي استارتر و درشت ترين آن ، پلت مي‌باشد و به طور كلي شامل انواع غذاي استارتر ، غذاي شماره 1 ، غذاي شماره 2 ، غذاي شماره 3 ، غذاي شماره 4 و پلت مي‌باشد .

2-11-غذاي تر :

درصد رطوبت در اين نوع غذا بالا مي‌باشد ، مثل ماهي كليكاي تازه . هم به صورت چرخ كرده و هم به صورت چرخ نشده به مصرف مي‌رسد .

3-11-غذاي مرطوب :

درصد رطوبت اين نوع غذا كمتر از غذاهاي تر مي‌باشد و به 25-45 درصد مي‌رسد . معمولاً به صورت چرخ كرده استفاده مي‌شود .

غذاي مرطوب چرخ شده را با عبور دادن از صفحات سوراخ دار چرخ گوشت ، به صورت رشته هاي ماكاروني در مي‌آورند .

اين نكته را بايد مد نظر قرار دهيم كه هر نوع غذايي كه در استخرهاي پرورشي استفاده مي‌كنيم بايد از نظر اندازه متناسب با اندازه يا وزن ماهي باشد تا ماهي قادر به گرفتن يا بلع آن باشد ، در غير اين صورت ماهي بي غذا خواهد ماند و غذا به مصرف نمي‌رسد و در كف استخر تجمع مي‌يابد .

براي استفاده از غذاي متناسب با هر مرحله از رشد ماهي از نظر اندازه ، مي‌توان از جدول 8 استفاده نمود .

      استفاده از غذاي تر و مرطوب در كنار غذاي كنسانتره :

معمولاً به طور جنبي در كنار غذاي كنسانتره يا غذاي ساخت كارخانه (پلت) ، از غذاي تر . مطلوب نيز براي تغذيه قزل آلا هاي پرورشي استفاده مي‌شود . اينكار به چند دليل صورت مي‌گيرد :

استفاده از غذاي كنسانتره به تنهايي ، ممكن است در دراز مدت باعث ايجاد كمبود ويتامين ، بويژه ويتامين ث و بروز عوارض ناشي از كمبود آن در ماهيهاي قزل آلاي پرورشي شود .

غذاي مرطوب مي‌تواند بخشي از كمبود پروتئيني احتمالي غذاي كنانتره ، يا به طور دقيقتر كمبود بعضي از اسيدهاي آمينه اين غذا را جبران كند .

براي دادن مرطوب نيز بايد در نظر داشته باشيم كه اندازه ذرات آن بايد با اندازه ماهي و اندازه دهان ماهي تناسب داشته باشد . براي خرد كردن غذاهاي مرطوب از دستگاههاي خرد كننده استفاده مي‌شود كه شبيه چرخ گوشت هاي معمولي است (شكل 11) .

رطوبت غذاهاي تر بين 45 تا 75 درصد است و مواد اوليه با رطوبت زياد ماندن ماهيهاي بي ارزش ، ضايعات كشتارگاهي و پس مانده صنايع ماهي و شيلاتي تهيه مي‌شود . اين غذاها در مزرعه ، به صورت روزانه تهيه و ساخته مي‌شوند .

رطوبت غذاهاي مربوط بين 25 تا 45 درصد است و از مواد اوليه ساخت غذاي تر به همراه مواد اوليه خشك خرد شده ساخته مي‌شود .

غذاهاي تر و مرطوب به عنوان غذاهاي خوش خوراك در تغذيه قزل آلا استفاده مي‌شود ، زيرا علاوه بر نرم بودن ، به دليل تأمين بخشي از اسيد آمينه ها ويتامين مورد نياز ، بازدهي تغذيه و رشد ماهيها را افزايش مي‌دهند .

در استفاده از اين غذاها بايد به اين نكات توجه داشت :

بايد هنگام مصرف آنها در استخر ، براي جلوگيري از فاسد شدن ، به صورت سرد نگهداري كرد . زيرا تركيبات و بالا بودن رطوبت آنها ، امكان رشد و تكثير سريع را براي عوامل بيماري زا از جمله قارچها ، فراهم مي‌كند.

در صورت تهيه آنها از منابع نا مطمئن ، امكان ايجاد بيماري توسط آنها در ماهيها وجود دارد .

حمل و نگهداري نامناسب اين غذاها ، باعث از بين رفتن اجزاء غذايي  مهم نظير ويتامينها در آنها مي‌شود .

در صورتي كه اين غذاها مورد علاقه و پسند ماهيها نباشند و به مصرف نرسند ، به سرعت باعث ايجاد آلودگي و نا مطلوب شدن كيفيت آب استخر مي‌شوند .

بنابراين ، با وجود ارزان بودن نسبي و مزريتهاي ديگر ، در صورتي كه نكات فوق در استفاده از آنها رعايت نشود ، باعث وارد شدن خسارتهايي به مزرعه پرورش قزل آلا خواهند شد .

    نكات ضروري و قابل توجه در رابطه با غذادهي و تغذيه قزل آلا:

        · در هنگام جا به جايي كيسه هاي خوراك ، دقت به عمل آيد تا كيسه ها پاره و سوراخ نشوند و از خوراك كيسه هاي پاره و سوراخ در نخستين فرصت اتفاده كنيد .

        · در صورت مشاهده كپك زدگي در پلتهاي غذا و چسبندگي آنها به هم ،‌پيش از مصرف اين خوراك با كارشناسان شيلات مشورت كنيد .

        · دست خيس يا ظرفهاي مرطوب را ، جهت برداشتن خوراك ، در كيسه فرو نبريد .

        · در زمان باز كردن سر كيسه خوراك  ، در صورتي كه بوي ترشيدگي و گنديدگي به مشامتان رسيد از مصرف آن خودداري كنيد كارشناسان را در جريان قرار دهيد .

        · در هنگام غذادهي به ماهيها ، در هر دفعه ، مقدار كمي‌غذا را در دست بگيريد و بر روي قسمت تجمع ماهيها در آب بپاشيد تا مطمئن شويد اين مقدار كم غذا توسط ماهيها گرفته مي‌شود و به ته آب فرو نمي‌رود .

        · در هنگام پاشيدن غذا ، توجه داشته باشيد كه چنانچه غذا توسط ماهيها گرفته نمي‌شود و به ته آب فرو مي‌رود ، علت آن (وجود مشكل در ماهيها يا مسئله دار بودن غذا و ساير دلايل ) مشخص شود .

        · خوراك را حتماً پيش از غذادهي الك كنيد .

        · چنانچه بعد از انجام غذادهي به ماهيها با حركات غير طبيعي مثلاً حركات چرخشي و پس از آن ، مرگ ماهيها رو به رو شديد ، عمل غذادهي را متوقف كنيد و با كارشناسان شيلات موضع را در ميان بگذاريد و مسئله را تا زمان يافتن عامل مشكل زا پي گيري نماييد .

        · كمترين وزن جهت رهاسازي يك گرم مي‌ باشد .

        · غذادهي بايد در يك نقطه اتسخر شروع شود و در همان نقطه خاتمه يابد تا غذادهي در همه سطح استخر انجام شده باشد . غذادهي به ماهيها بايد با اشتهايشان هماهنگ باشد .

        · براي جلوگيري از سوء تغذيه ، به همراه غذاي كنسانتره ، دست كم هفته اي يك روز ، بچه ماهي ها با غذاي تر به همراه ويتامين و اسيدهاي آمينه ضروري تغذيه شوند .

        · درمحلهايي كه امكان تهيه كيلكا باشد ، روزانه 15-20 درصد غذاي كنسانتره ، ماهي كيلكا ، همراه مكملهاي ويتاميني داده شود .

        · 2-3 روز قبل از برداشت ماهيهاي استخر ، غذادهي به آنها قطع شود .

        · صيد ماهيها به منظور زيست سنجي ، با توري چشمه ريز انجام شود .

        · ميزان تعويض آب ، روزانه 10-15 درصد باشد .

        · اندازه گيري فاكتورهاي فيزيكوشيميايي آب ، هر 15روز يك بار انجام شود .

        · در مرحله آماده سازي ، استخر با آهك به مقدار 5/0 – 1 تن در هر 10000 متر مربع استخر ، ضد عفوني شود .

        · در روز نخست ، غذادهي انجام نشود و پس از آن ، تغذيه با مقدار كم آغاز شود و پس از 1-2 روز ، تغذيه ماهيها با بيشترين مقدار مورد نياز انجام شود .

        · در صورت انجام عمل رهاسازي و سازگاري به نحو دقيق ،ماهيها بايد از روز بعد ، شروع به تغذيه كنند و ظرف 1-2 روز اشتهاي آنها به حداكثر برسد .

منابع :

1-Sedgwick , S.D , 1990 , Trout Farming Handbook , Fifth edition , Fishing Nnews Books .

     بشارت – ابوالقاسم ، مديريت تغذيه ماهيان سردابس ، معاونت تكثير و پرورش آبزيان اداره كل آموزش و ترويج ، 1376 .

      كرمي‌– محمد (مترجم) ، غذا در آبزي پروري ، معاونت تكثير و پرورش آبزيان . اداره كل آموزش و ترويح ، 1376

      گروه گرد آورندگان ، مباني تغذيه آبزيان ، گزارش عملي دوره آموزشي با مدرس خارجي ، 1376 .

      گروه مؤلفين ، پرورش ماهيان سردابي تكميلي ، معاونت تكثير و پرورش آبزيان ، اداره كل آموزش و ترويج ، 1377 .

    گروه مؤلفين ، پرورش ماهيان سردابي عمومي‌، معاونت تكثير و پرورش آبزيان ، اداره كل آموزش و ترويج ، 1377 .

      نمايندگي شيلات استان يزد ، غذا و غذادهي ماهي قزل آلاي رنگين كمان (بروشور) ،‌اداره آموزش و ترويج و اداره بهداشت و تغذيه ، 1377 .