تعيين تبديل غذايي :

مقدار غذايي را كه بايد مصرف كنيم تا يك كيلوگرم ماهي قزل آلا توليد شود يا مقدار غذايي را كه بايد به مصرف برسانيم تا وزن توده زنده قزل آلا هاي موجود در استخر ، يك كيلوگرم افزايش يابد ضريب تبديل غذايي مي‌ناميم :

هر چه ضريب تبديل غذايي يا مقدار غذايي كه براي توليد يك كيلوگرم ماهي قزل آلا يا براي يك كيلوگرم افزايش وزن تودة زنده ماهيهاي موجود در استخر مصرف مي‌كنيم كمتر باشد ، كار پرورش قزل آلا و توليد آن اقتصادي تر و پرسودتر خواهد بود ، زيرا در ازاي مصرف مقدار كمتر غذا ، به توليد يك كيلوگرم قزل آلا دست مي‌يابيم .

عوامل گوناگوني كه باعث بالا رفتن ضريب تبديل غذايي يك غذا يا جيره غذايي مي‌شوند عبارتند از :

       اشتباه در محاسبه يا وزن كردن مقدار غذاي داده شده در استخر .

       دادن غذا به ميزان كمتر از حد استخر .

       استفاده از غذاهاي نا مناسب ، غير استاندارد و فاسد .

       پايين بودن جريان عبور آب از استخر كه باعث باقي ماندن مواد دفعي ماهي و ساير عوامل نا خواسته در آب مي‌شود .

       اشتباه در محاسبه ميزان افزايش وزن توده زنده استخر .

       نا مناسب بودن غذا يا جيره غذايي از نظر نوع و مقدار تركيبات سازندة آن .

      متناسب نبودن اندازه ذرات غذايي با وزن يا اندازه ماهي .

    انجام غذادهي در سرايط نا مطلوب نظير زمان پايين بودن مقدار اكسيژن محلول در آب .

      غذادهي در زمان هاي نامناسب .

   استفاده از غذاها يا جيره غذايي كه مطلوب و مورد علاقه قزل آلا نباشد و ماهيها آن را مصرف نكنند .

بنابراين ، براي اينكه براي توليد يك كيلوگرم ماهي قزل آلا مقدار غذايي كمتري مصرف شود و در نتيجه هزيه غذا كاهش يابد به سود بيشتري دست يابيم ، بايد به اين چند نكته توجه داشته باشيم :

      در محاسبه مقدار غذايي كه در هر مرحله بايد به ماهيها داده شود ، دقت كافي به عمل آوريم و در هنگام وزن كردن غذا ، دچار اشتباه نشويم و همينطور اعداد و ارقام را به طور دقيق ثبت كنيم .

      مقدار غذايي كه در هر مرحله به ماهبها مي دهيم با وزن يا سن آنها تناسب داشته باسد زيرا چنانچه مقدار غذا نا كافي و كم باشد كاهيها از رشد تعيين شده برخوردار نخواهند بودو ضريب تبديل غذايي به طور دقيق محاسبه نخواهد شد .

       غذاهايي كه به ماهي قزل آلا مي‌دهيم مناسب باشد و فاسد و غير استاندارد نباشد بتوانيم ضريب تبديل غذايي را به طور دقيق محاسبه كنيم به ضريب تبديل خوبي برسيم .

       ميزان سرعت عبور از جريان اب از استخر به حدي باشد كه مواد دفعي ماهيها در استخر جمع نشوند .

       ميزان توده زنده موجود در استخر يا مقدار افزايش وزن آنها را با دقت محاسبه كنيم .

      غذاي مورد استفاده ، از نظر تركيبات و مورد پسند بودن براي ماهي ،‌مشكلي نداشته باشد .

       غذايي كه به كار مي‌بريم از نظر اندازه ذرات و متناسب بودن با اندازه و وزن ماهي مد نظر قرار گيرد . 

     غذادهي در زمان مناسب و در شرايط مطلوب صورت گيرد . 

   غذايي كه مورد استفاده قرار مي‌گيرد مورد علاقه ماهيها باشد و با ميل و رغبت آن را مصرف كنند .

در صورت توجه به موراد فوق ،‌ براي توليد يك كيلوگرم ماهي قزل آلا 5/1 تا 7/1 كيلوگرم غذا مصرف خواهيم كرد يا ضريب تبديل غذا بين 5/1 تا 7/1 خواهد بود و توليد يا پرورش قزل آلا در چنين شرايطي ، اقتصادي و با صرفه خواهد بود . در غير اين صورت و هزينه هاي توليد ماهي ، به دليل استفاده از مقادير زياد افزايش و سوددهي آن ، تا حد زيادي كاهش خواهد يافت .

9- روش محاسبة مقدار غذاي مورد نياز ماهي در مراحل مختلف پرورش:

در رابطه با ميزان غذايي كه به ماهي مي‌دهيم بايد دقت فراواني داشته باشيم ، زيرا چنانچه مقدار غذاي اده شده براي ماهيهاي استخر كم باشد ، باعث كاهش ميزان توليد و در صورتي كه بيش از حد مورد مصرف و نياز ماهيها باشد ، باعث هدر رفتن مقادير زيادي غذا مي‌شود . غذاي اضافي علاوه بر آلوده كردن آب ، مي‌تواند منجر به تلف شدن ماهيه شود و ضرر و زيان اقتصادي را نيز به دنبال دارد . در برابر غذايي كه در استخرها مصرف مي‌شود ، چون ماهيها آن را نمي‌خورند ، به همان اندازه افزايش وزن و افزايش ميزان توليد را نخواهيم داشت كه در مجموع ، باعث ضرر اقتصادي مي‌شود.

ميزان غذايي را كه به ماهيهاي يك استخر مي‌دهيم ، بايد از روي وزن و سن آنها تعيين كنيم . براي تعيين دقيق مقدار غذاي لازم ، متوسط وزن ماهيهاي موجود در استخر و درجه حرارت آب در نظر مي‌گيريم.

پس از محاسبه ميزان توده زنده (بيومس) موجود در استخر ، مقدار توده زنده را در درصد غذادهي در هر وزن يا سن معين ماهيها ضرب مي‌كنيم ، مثلاً اگر توده زنده يك استخر 75 كيلو و وزن متوسط آنها 10 گرم باشد ، با توجه به اينكه در اين وزن ، درصد غذادهي بايد 4 درصد باشد ، با ضرب كردن 04/0 در 75 كيلو گرم داريم :

كيلوگرم

بدين ترتيب ، در اين استخر ، بايد روزنه مقدار 3 كيلو گرم غذا به بچه ماهيها بدهيم .

در رابطه با تعيين مقدار غذايي كه بايد به هر ايتخر پرورش قزل آلا داده شود ، جدول‌هايي براي راهنمايي پرورش دهندگان وجود دارد كه البته در استفاده از اين جداول ، بايد عواملي نظير آلودگي يا بالا بودن درجه حرارت آب ، تجارب عملي در مزرعه كه در دفعات قبلي زمان سريع بودن رشد ، بايد مقدار غذا را افزايش داد .

با افزايش وزن ماهيها مقدار درصد غذادهي نسبت به مقدار توده زنده ماهيها بايد كاهش داده شود . علاوه بر آن ، با افزايش وزن ماهيها ، تعداد دفعات روزانه غذادهي بايد كاهش يابد .

همانطور كه توضيح داده شد ، در جداول تهيه شده براي تعيين ميزان غذاي روزانه هر استخر پرورش قزل آلا ،عواملي نظير درجه حرارت آب و  وزن متوسط ماهيها مد نظر قرار گرفته است .

مثال : اگر در يك استخر پرورش قزل آلا تعداد 5000 قظعه بچه ماهي با وزن متوسط 10 گرم موجود باشد و دماي آب هم 14 درجه سانتي گراد باشد ، ميزان غذاي روزانه را كه به اين استخر بايد داده شود ، به اين صورت محاسبه مي‌كنيم :

كيلوگرم 45=گرم

مثال : چنانچه در يك مزرعه پرورش قزل آلا ، تعداد 50000 قطعه بچه ماهي با وزن متوسط 22 گرم موجود باشد و دماي آب نيز 14 درجه سانتي گراد باشد ، مقدار غذاي مورد نياز اين مزرعه براي يك روز بدين صورت محاسبه مي‌شود :

ماهي 22 گرمي‌، در جدول ، در محدوده وزني ماهيان 12 تا 25 گرمي‌قرار

مي‌گيرد و از طفي دماهي آب استخر نيز 14 درجه مي‌باشد . بر اساس جدول ، به اين ماهيها بايد روزانه معدل 3 درصد وزن آنها غذا داده شود . بنابراين

،‌داريم :

كيلوگرم 33=گرم 

بنابر اين بر اساس محاسبه ، مقدار 33 كيلوگرم غذا ، به طور روزانه ، به اين تعداد ماهي بايد داده شود . البته تعيين دقيق تر مقدار غذايي كه بايد به اين تعداد ماهي داده شود بر اساس تجربه هاي عملي پرورش دهند ، ميزان استها و علاقه ماهيها و تمايل آنها به خوردن غذا ، امكان پذير خواهد بود و تا هم از كم دادن غذا به ماهيها و گاهي ميزان رشد آنها جلوگيري مي‌شود و از طرفي با دان غذاي اضافي و مصرف نشدن و به هدررفتن آنها و تجمع غذاي مصرف نشده در كف استخر ، باعث خسارت اقتصادي و آلودگي آب استخر ها نشويم .

لازم به توضيح است كه پس از تعيين مقدار غذايي كه بايد به ماهيهاي استخر داده شود تا قبل از انجام زيست سنجي (بيومتري) بعدي ، بايد روزانه مقداري غذا به جيره غذايي ماهيها اضافه كنيم كه ميزان آن بستگي به شدت رشد روزانه ، درجه حرارت آب و وزن ماهي دارد .

      تجزيه غذا براي بچه ماهي ، پيش پرواري و پرواري قزل آلا :

همان طور كه قبلاً توضيح داده شد نيازهاي غذايي ماهي قزل آلا در هر مرحله از دوره رش يا پرورش آن ، متفاوت است ، كه دليل آن تغيير اندازه وزن ماهي است و تركيب غذاي مورد استفاده در هر مرحله بايد متناسب با نيازهاي آن مرحله باشد كه بر اين اساس ، سه نوع جيره غذايي شامل غذاي آغازي ، غذاي رشد و غذاي پرواري به كار مي‌رود.

1-10-غذاي آغازي  :

اين غذا براي بچه ماهي قزل آلاي تا وزن 5 گرم ، مورد استفاده قرار مي‌گيرد . ميزان پروتئين موجود در اين نوع غذا بالاست . اين غذا به صورت دانه اي يا خرده و در اندازه هاي متفاوت ساخته مي‌شود . معمولاً اين نوع غذا در سه اندازه توليد مي‌شود . اندازه ذرات اين نوع غذا بين 5/1 تا 2 ميلي متر است .

2-10-غذاي رشد :

در اين نوع غذا ميزان پروتئين كمتر از غذاي آغازي است و ذرات اين نوع غذا به صورت حبه (پلت) هستند و اندازه ذرات به تناسب رشد ماهي ، بزرگتر

شده است .

اين غذا براي ماهيهاي 5 تا 20 گرمي‌ استفاده مي‌شود و اندازه ذرات غذا 2 تا 5/2 ميلي متر است و در سه سايز (اندازه) توليد مي‌شود .

ادامه مقاله.....