ضد عفونی كننده های موضعی
اين تركيبات بر حسب موارد استفاده براي انسان و يا مواد و اشيا آلوده مانند آب آشاميدني ‚ لباس ‚لوازم جراحي و غيره به آنتي سپتيك ها و دزينفكتانت ها تقسيم مي گردند. واژه آنتي سپتيك شامل تركيبات باكتريو استاتيكي مي گردد كه براي ضد عفوني نمودن نسوج زنده استعمال مي شوند . آنتي سپتيك ها بخش اعظم ميكروبهاي موجود درروي بخش تحت درمان را از بين برده ولي الزاماُ باعث استريل شده آن بخش نمي گردند. مصرف اين تركيبات از راه خوراكي و يا تزريقي جهت از بين بردن عفونتهاي داخلي معمول نبوده و آنها فقط در خارج از بدن در مجاورت مستقيم ميكروب قرار ميگيرند .
دزينفكتانت ها يد مواد گند زدا داراي اثر باكتريسيد بوده و جهت ضد عفوني نمودن و از بين بردن ميكروبهاي اشياء و مواد آلوده غير جاندار از قبيل وسايل جراحي ‚آب آشاميدني ‚ توالت ها ‚ مواد مدفوعي آلوده و همچنين واكسن ها و فرآورده هاي خوني مصرف مي گردند.
هر چند با كشف سولفوناميد ها و آنتي بيوتيك ها ضد عفوني كنند هاي موضعي اهميت سابق خود را از دست داده اند ‚ ليكن هنوز هم در بسياري موارد جهت از بين برده اجرام بيماري زاي سطوح خارجي بدن انسان و حيوان و مخصوصاً اشيا و مواد آلوده از اين تركيبات استفاده مي شود . اصولا يك تركيب ضد عفوني كنند خوب بايستي داراي خواص زير باشد :
1 - اثر قوي (باكتريسيد و يا باكتريو استاتيك )
2 – مشخصات فيزيكي و شيميائي مناسب (با دوام بودن ‚ حلاليت ‚ سرعت اثر و غيره )
3 ـ اين تركيبات بايستي بر روي انواع باكتري ها و اسپور هاي آنها و همچنين قارچها م ويروس ها و پروتوزوئر ها موثر بوده و بر خلاف شموتراپوتيك ها و آنتي بيوتيك ها اختصاصي نباشند.
4 – قدرت اثر اين تركيبات بايستي حتي الامكان توسط مواد غير فعال كننده (مثل خون ‚ چرك ‚ يون هاي هيدروژن و هيدروكسيل )كاهش نيابد.
5 ـ سميت اين تركيبات بايستي ناچيز باشد تا در صورت جذب نيز ايجاد مسموميت ننمايند . تركيبات آنتي سپتيك و گند زدا داراي ساختمان هاي شيميائي متفاوت بوده و از اين نظر به گروههاي زير تقسيم مي شوند .
1 ـ الكل ها مانند اتانول ‚ پروپانول ‚ ايزوپروپانول ‚ پروپيلن گليكول و تري اتيلن گليكول .
2 ـ آلدئيد ها مانند فرمالدئيد ،پارافرم آلدئيد و گلو تارالد ئيد .
3 – اسيد هاي آلي مانند اسيد كاپريليك ‚ اسيد اوندسيليك ‚ اسيد ماندليك ، اسيد ساليسيليك و اسيد بنزوئيك .
4 ـ فنل ها و مشتقات هالوژنه آنها مانند فنل ‚ كرزول ‚ كلر كرزول ‚ تيمول ‚ پاراكلروفنل و كلرگسيلنول ‚ هگزاكلروفن ‚ رزورسينول ‚ 8 ـ هيدروكسي كينولين سولفات ‚ كينيوفون و كلرو كينالدول كه سه تركيب آخري از مشتقات كينولين مي باشند.
5 – هالوژن ها و هالوژهوفورها مانند كلر آمين ‚ هالازون ‚ سديم هيپوكلريت ‚ پوويدون يديد.
6 ـ تركيبات اكسيده كننده مانند پرمنگنات ‚آب اكسيژنه ‚ كارباميد پراكسيد و بنزوئيل پراكسيد .
7 ـ مشتقات نيتروفوران مانند نيتروفورانتوئين و نيتروفورال (نيتروفورازون ).
8 ـمشتقات الي جيوه مانند مربرومين ‚ تيومرزال ‚ فنيل مر كوري نيترات ‚ نيترومرزول و غيره .
9ـ رنگ ها مانند ژانسيان ويولت ‚آمارانت م متيلن بلو‚ فوكسين (ماگنتا ) آكروفلاوين و اتا كريدين كه دو تركيب آخري از مشتقات آكريدين مي باشند.
10 ـ ضد عفوني كننده هاي فعال در سطوح از گروه آنيوني شامل انواع صابون ها و دترژنت هاي حاوي سديم لائوريل سولفات و سديم اتاسولفات و گروه كاتيوني مانند بنزآلكونيم كلريد ‚ ستيل تري متيل پيريدينم برميد ‚ ستيل تري متيل آمونيم برميد م بيزتونيم كلريد و ستيل پيريد ينيوم كلريد تشكيل شده اند .
11 ـ تركيبات متفرقه مانند كلرهگزيدين ‚ كاربانيليد و غيره .
1 ـ الكلها :
اتانول جهت ضد عفوني نمودن پوست و بعضي لوازم و اشياء مورد استفاده قرار ميگيرد . اتانول 50 ـ 70 % (وزني ) داراي قوي ترين اثر ضد ميكروبي بوده ولي در اين غلظت نيز قادر به از بين بردن اسپورها نمي باشد . براي ضد عفوني نمودن با غلظت هاي كمتر زمان اثر طولاني تر لازم مي باشد . جهت ضد عفوني نمودن پوست قبل از اعمال جراحي مي توان از غلظت هاي زياد اتانول استفاده نمود . اتانول اثر ضد ميكروبي خود را با رسوب دادن پروتئين باكتري ها (جذب آب هيدراته پروتئين ) و يا حل نمودن كلوئيد حفاظتي چرب آنها اعمال مي نمايد. خاصيت كشش سطحي اتانول نيز علت ديگري جهت اثر ضد ميكروبي آن است .
سنتز : اتانول را از راه تخمير و يا از اثر اسيد سولفوريك بر استيلن و يا اتيلن تهيه مي نمايند ‚ در روش دوم ابتدا اتيل سولفات بدست مي آيد كه توسط آب هيدروليز مي شود
2ـ آلدئيد ها: مثل فرمالدئيد كه با آمونياك به متنامين تبديل مي شود
3 ـ اسيد هاي آلي : مثل اسيد ساليسيليك


