ويتامين A₂ (3-4-دئيدرورتينل) هم فرم ترانس دارد و فعاليت ويتاميني آن حدود 40% ويتامين A است. يك مشتق جديد ويتامين A (ترنينوئين) Tretinoine يا (ترانس رتينوئيك اسيد) Trans-retinoic-acid است.

كريستالهاي ويتامين A در حالت خلوص زرد كم رنگ است كه در آب نامحلول و در اتانول و بقيه حلالهاي آلي و روغنهاي ثابت حل مي‌شوند و در برابر هوا و نور و نيز در چربيها و روغنهاي قابل اكسيده شدن ناپايدارند. براي جلوگيري از اكسيداسيون ويتامين A مي‌توان مخلوطي از : (ـ+) α توكوفرول، ويتامين C و (نوردي ئيدورگوايارتيك اسيد) Nordihydroguaiaretic-acid را به كار برد.

با توجه به ساختمان پلي ان ويتامين A، اين ويتامين با بسياري از معرفها واكنشهاي رنگي انجام مي‌دهد، چنانچه در كلروفرم بدون آب در حضور محلول كلروفرمي آنتي موني كلرايد رنگ آبي شديدي مي‌دهد. (واكنش كار- پريس Carr-Price) دوز مجاز روزانه ويتامين A، 5000واحد براي بزرگسالان است. مصرف بيش از حد ويتامين A (نه مصرف بيش از حد هويج) سندرمي سمي به نام هيپرويتامينوز A بوجود مي‌اورد كه اين سندرم همراه با تحريك پذيري، بي اشتهائي، كم شدن وزن، خارش، خستگي، گري، التهاب لثه، ناراحتيهاي گوارشي، بيخوابي، نامنظم شدن قاعدگي، رشد غير طبيعي استخوان، مرحله بسته شدن قبل از تكامل اپي‌فيز و ساير عوارض است.

بيشتر عوارض ويتامين A در طي يك هفته از بين مي‌رود ولي رشد غير طبيعي استخوان براي ماهها باقي مي‌ماند.

ويتامين A هم بصورت آزاد و هم بصورت استر، بخصوص استاستات، پالمينات موجود است.

ويتامين A: بصورت روغن مايع به رنگ زرد تا قرمز است. تقريبأ بي بو است و يا بوي ماهي دارد. در آب نامحلول و در الكل مطلق، روغنهاي گياهي، اتر و كلرفرم حل مي‌شود. در برابر هوا و نور ناپايدار است دور وعوملي آن در كمبود ويتاميني ملايم تا متوسط 50000-25000 واحد است، در كمبود ويتاميني شديد روزانه 50000-10000 واحد مصرف مي‌شود.

ويتامين D 

تعدادي ويتامين D در طبيعت پيدا شده‌اند ولي فقط ويتامين D₂ (كله كالسيفرل) (Cholecalciferol) و ويتامين D₃ (ارگوكالسفرول) مفاليت ضد راضي تيسم در انسان دارند. (فعاليت D₂ و D₃ با هم برابر است) كه هر دو مشتقات استروئيدي هستند و بر اثر تابش اشعه ماورا بنفش بوجود مي‌آيند، ويتامين D₂ از ارگوسترول و ويتامين D₃ از 7- دهيدروكلسترول به دست مي‌ايند. نوع سومي از ويتامين D وجود دارد بنام (دي ئيدروتاكي استرول) Dihydrotochysterol كه فعاليت ضد راشي تيسمي آن فقط 25/0 در صد فعاليت كلسي فرول است. به همين دليل در راشي تيسم مصرف نمي‌شود ولي در درمان تمام فرمهاي تتاني پاراتيروئيد مصرف مي‌شود. يكي از متابوليت هاي فعال بيولوژيكي ويتامين D  ، 25-هيدروكسي كوله كلسي فرول 25-HCC است كه بنام سوپر ويتامين د ناميده مي‌شود و ممكن است براي درمان آويتامينوز D به كار برود. دوز مجاز روزانه ويتامين D در رژيم غذائي 400 واحد است. اگرچه قسمت غير اشباع كانژوگه شده ملكول در درجه اول اهميت است، فعاليت بستگي به وجود استروكميستري مناسب C₃-OH دارد. اپي مريزه شدن اين گروه و يا تبديل آن به گروه كتوني از فعاليت ويتامين D₂  و D₃  به مقدار زياد كم مي كند. هيپرويتامينوز D با هيپركالسمي (زياد شدن كلسيم)، كلسيفيكاسيون غير طبيعي بافتهاي نرم، تهوع، سرگيجه، سردرد و ساير عوارض خفيف همراه است. ساير علائم عبارتند از استئوپروز (Osteoporosis)، هيپرتانسيون با فعاليت كم شدن فعاليت كليه. ويتامين D مورد مصرف باليني سفيد، بي بو، كريستالهاي آلي نامحلول در آب و محلول در روغنهاي چرب و حلالهاي آلي است. دوز درماني ويتامين D براي اطفال و كودكان راشي تيسمس 4000-1000 واحد روزانه است.

4000 واحد بين المللي = 1 ميلي گرم. براي درمان هيپوفسفاتي ارثي (Familial – Hypophosphatemia) روزانه 20000-5000 واحد مصرف مي‌شود. دوز معمولي ويتامين D براي بزرگسالان در درمان استئومالاسي 50000-10000 واحد است و براي استئوديستروفي كليه 500000-50000 واحد روزانه مصرف مي‌شود.

ويتامين E 

ويتامين E مجموعه‌اي از آلفا، بتا، گاما و دلتا – توكوفرول است كه در طبيعت به مقدار زيادي وجود دارند. بهترين منابع ويتامين E  دانه‌هاي سويا (تيره نخود)،  ذرت،  برنج، روغنهاي گياهي، جگر، تخم مرغ، كره هستند. ويتامين E كه در كلينيك كه صرف مي‌شود α توكوفرول است، مخصوصأ ايزومر راستگرد آن (+) و مخلوط راسميك آن مصرف مي‌شود. ويتامين E  از عصاره روغنهاي گياهي و يا به وسيله سنتز شيميائي از تري متيل هيدروكينون يا 2-5 دي متيل 4- نيتروفنل (به عنوان ماده اوليه) به دست مي‌آيد.

دوز مجاز روزانه ويتامين E در رژيم غذائي30-20 واحد است (هر واحد = 1 ميلي گرم). بر اساس مطالعاتي كه روي حيوانات انجام شده است، هيپوويتامينوز E به ندرت اتفاق مي‌افتد. و ويتامين E فقط براي درمان و يا جلوگيري اين حالت (هيپو ويتامينوز) موثر واقع مي‌شود. دوز مجاز ويتامين E  در روز 5-4 با مصرف مي‌شود.

هيپرويتامينوز E كه فقط در حيواناتي كه دوز زيادي از اين ويتامين را مصرف كرده‌اند، ديده مي‌شود. علائم قابل برگشت هيپرويتامنوز E عبارتند از : ضعف  ماهيچه  هاي حركتي، نامنظم شدن دستگاه روزه‌اي و معدي و ايجاد اشكال در عوامل موثر در توليد مثل.

ويتامين E : ويتامين E  داراي رنگ زرد روشن، روغني ناروان ، بي بو كه در آب نامحلول ولي در حلالهاي آلي و روغنهاي ثابت محلول است. روغنهاي ويتامين E   مخلوطي از α توكوفرول (ايزومر راستگرد) و استات‌ها و يا سوكسينات هاي آنهاست. توكوفرول به سرعت در مقابل هوا اكسيد شده ولي استات و بنزوات آن به اندازه توكوفرول فعال هستاند، نسبت به اكسيداسيون مقاومت بيشتري نشان مي‌دهند.

مكانيسم عمل

ويتامين A نقش اساسي در متابوليسم عمومي دارد. اين ويتامين در كنترل عبور متابوليتها از طريق ديواره احشا دخالت مي‌كند، و در مورد بافت اپي تليال از پوسته پوسته شدن و تغيير شكل بافت مطبق جلوگيري مي‌كند. ويتامين A   در  بينائي   (در مرحله ديدن) در دوباره سنتز شدن رودوپيسين نقش اصلي را ايفا مي‌كند كه اين ماده پيگمان حساس به نور در شبكيه است.

ويتامين D : سبب جذب كلسيم  از روده مي‌شود، جذب لولهاي فسفات را از كليه افزايش مي‌دهد، ويتامين D در تحريك  كلسيم استخوان  دخالت  مي‌كند و سطح خوني كلسيم را ثابت نگاه مي‌دارد. اين فعاليت هاي ويتامين د در ارتباط با هورمون پاراتيروئيد، كلسي تونين و احتمالأ در ارتباط با متابوليت هاي حد واسط ويتامين D    مخصوصأ 1,25- DHCC و 25-HCC هستند، زيرا خود ويتامين د در سنتز آنزيم‌ها نقشي ندارد. شواهدي موجود است كه نشان مي‌دهد ويتامين E در سنتز DNA و RNA و در نتيجه، در سنتز پروتئينها دخالت دارد. ويتامين E يك آنتي اكسيدان است و فعاليت آن بستگي به سنتز هم (Heme) دارد. آنتي اكسيدان بودن ويتامين E مي‌تواند سبب پايداري ويتامين A و اسيد هاي چرب  غير اشباع شده و جلوگيري از اكسيداسيون راديكالهاي آزاد واكنش‌هاي بدن بشود. مكانيسم اصلي (Primary) ويتامين E شناخته نشده است.

ويتامين‌هاي محلول در آب

معرفي: ويتامين‌هاي محلول در آب، آن دسته از ويتامين‌ها هستند كه در حالت طبيعي در آب حل مي‌شوند اما در چربي حل نمي‌شوند، ولي بعضي از آنها كمي در حلال‌هاي آلي حل مي‌شوند.

اين ويتامين‌ها شامل: اسيد آسكوربيك، نياسين، ريبوفلاوين، تيامين، پيرييدوكسين، اسيد پانتوتنيك، اسيد فوليك و ويتامين B₁₂  است.  دوتاي آخري مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. مصرف زياد از حد ويتامين‌هاي محلول در آب اگرچه از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نمي‌باشد، براي بدن هم ضرر ندارد، زيرا سميت آنها كم است، احتمالأ مقادير اضافي به سرعت از بدن دفع مي‌شود.

كمبود ويتامين‌هاي محلول در آب انواعي از بيماريها را ايجاد مي‌نمايد. مثلأ كمبود اسيد آسكوربيك سبب اسكوروي يا اسكوربوت (فساد خون) مي‌شود كه عبارت از دژنره شدن كلاژن و مواد زمينه داخل سلولي است كه نتيجه آن بر هم خوردن رشد استخوان، هموراژي لثه دندان و قسمت‌هاي ديگر بدن، لق شدن دندانها، نازك شدن و شكنندگي مويرگ‌ها و در نتيجه خونريزي جلدي و ديگر چيزهاي غير عادي كمبود ويتامين B₁ بيماري بربري توليد مي‌كند كه به دو صورت آشكار مي‌شود:

الف: بربري خشك كه نشانه اصلي آن پلي نوروپاتي است.

ب: بربري مرطوب حاد كه نشانه‌ هاي برجسته آن ادم و افوزيون مائي است.

كمبود ويتامين B₁  سبب آتوپسيا يا ريزش مو، زخم هاي پوستي و چشمي، لب، دهان واندام تناسلي مي گردد. كمبود ويتامين B₆  سبب ايجاد سبوريك و پوسته پوسته شدن پوستي در چشم، دهان، آماس زبان، ورم اجزف دهان، ترك نوك پستان، بخش اندام تناسلي زن و ممكن است تغييرات ديگر باليني باشد.

كمبود نياسين سبب ايجاد پلاگر مي‌شود كه تظاهراتش با توزيع قرينه لزيون اريتماتوس روي سطح بدن، تاول قرمز در زبان و غشاء مخاط دهاني و سيستم عصبي مركزي و ناحيه روده‌اي معدي است.

كمبود اسيد پانتوتنيك سبب انواع ناراحتي‌ها مانند بيقراري، خستگي، تهوع، سردرد، خواب، اضطراب درد عضلات ناحيه شكم مي‌شود.

طبقه بندي:

ويتامين‌هاي محلول در آب كه تا به حال شناخته شده‌اند، در جدول 1/34 همراه با اسيد فوليك و ويتامين B₁₂ طبقه بندي شده‌اند. در بخش 23 نياسين، پيريدوكسين، ريبوفلاوين، اسيد پانتوتنيك و ويتامين هاي متعلق به گروه ب كمپلكس مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.

الف ـ اسيد آسكوربيك:

اسيد آسكوربيك به نام ويتامين «ث» نيز خوانده مي‌شود و به مقدار زياد در گياهان عالي موجود است به ويژه در مركبات، گوجه فرنگي، فلفل، توت سياه و ساير ميوه‌ ها.

رژيم روزانه مجاز اين ويتامين 40-60 ميلي گرم مي‌باشد.

ادامه مقاله....